RYNANPhóng viên Tạp chí Một Thế Giới vừa trao đổi với bà Hồ Thị Ngọc Giàu – Trưởng bộ phận Phát triển dự án RYNAN về cách AIoT giúp nông nghiệp giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao thu nhập cho nông dân.
AIoT (Artificial Intelligence of Things) là thuật ngữ mô tả sự hội tụ của các hệ thống Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm hướng tới một mục tiêu chung: tạo ra dữ liệu hữu ích và rút ra những hiểu biết sâu sắc từ các dữ liệu đó. Đây chính là giao điểm giữa IoT và AI, mở ra khả năng số hóa, tự động hóa và tối ưu hóa các quy trình sản xuất.
– Thưa bà, vì sao AIoT được xem là giải pháp then chốt cho nông nghiệp bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay?
Bà Hồ Thị Ngọc Giàu: Biến đổi khí hậu đang tạo ra những thách thức chưa từng có đối với sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại các vùng dễ bị tổn thương như Đồng bằng sông Cửu Long. Tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn, phát thải khí nhà kính và suy giảm tài nguyên đất – nước đang buộc ngành nông nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận, từ sản xuất dựa trên kinh nghiệm truyền thống sang quản lý và ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Những dữ liệu này không chỉ hỗ trợ nông dân và các nhà quản lý đưa ra quyết định sản xuất chính xác, kịp thời nhằm tối ưu hóa năng suất, mà còn đóng vai trò như một công cụ chiến lược giúp kiểm soát rủi ro thiên tai, giảm thiểu phát thải khí nhà kính và thúc đẩy các quy trình sản xuất bền vững. Đây chính là nhân tố then chốt để Việt Nam thực hiện lộ trình đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, đồng thời bảo đảm an ninh sinh kế và giá trị kinh tế dài hạn cho ngành nông nghiệp.
– RYNAN Technologies đã ứng dụng AIoT như thế nào trong canh tác lúa nhằm giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu?
Bà Hồ Thị Ngọc Giàu: Tại RYNAN, chúng tôi đồng hành cùng tầm nhìn của Đề án 1490 bằng cách chuyển hóa những thách thức từ biến đổi khí hậu thành cơ hội và động lực để nghiên cứu, phát triển các giải pháp ứng dụng công nghệ số, giúp người nông dân chủ động thích ứng với những tác động ngày càng cực đoan của khí hậu, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống.
Chúng tôi không cung cấp các thiết bị đơn lẻ, mà tiếp cận theo hướng một giải pháp hoàn chỉnh, bao gồm mạng lưới các thiết bị AIoT, phần mềm dịch vụ SaaS và ứng dụng di động RYNAN Mekong, nhằm bảo đảm khả năng kết nối, đồng bộ và quản lý dữ liệu tập trung.
Toàn bộ các bước này được người nông dân chủ động thực hiện thông qua thao tác “một chạm” trên ứng dụng di động RYNAN Mekong. Thực tế triển khai cho thấy, sự kết hợp giữa công nghệ AIoT và phương pháp canh tác ngập khô xen kẽ đã mang lại những kết quả rất ấn tượng: giúp nông dân tiết kiệm khoảng 30% lượng nước tưới, giảm từ 40–48% lượng phát thải methane và đặc biệt là gia tăng lợi nhuận trực tiếp khoảng 20%.
Đáng chú ý, điểm đột phá trong hệ sinh thái này chính là hệ thống giám sát phát thải khí methane thông minh MethanEYE™. Đây là giải pháp đầu tiên trên thế giới có khả năng tự động định lượng phát thải khí methane trong nông nghiệp theo thời gian thực và đã được đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ. Thông qua việc số hóa toàn bộ quy trình đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV), RYNAN góp phần minh bạch hóa các chỉ số giảm phát thải theo tiêu chuẩn quốc tế, tạo điều kiện tiên quyết để nông sản Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường tín chỉ carbon toàn cầu.
– Ngoài quản lý nước và phát thải, AIoT còn hỗ trợ nông dân như thế nào trong sản xuất nông nghiệp hiện đại?
Bà Hồ Thị Ngọc Giàu: Bên cạnh các giải pháp canh tác thông minh nhằm giảm phát thải khí nhà kính, mạng lưới RYNAN InSENTINEL™ còn là một công cụ mang tính cách mạng, hỗ trợ người dân thực hiện phương pháp quản lý dịch hại tổng hợp (Integrated Pest Management – IPM) trong canh tác lúa.
Mạng lưới giám sát côn trùng thông minh InSENTINEL™ được trang bị hệ thống dẫn dụ bằng ánh sáng LED và pheromone, camera AI ghi nhận hình ảnh, phân loại côn trùng và thống kê mật số theo thời gian thực, đồng thời chủ động cảnh báo đến người nông dân thông qua ứng dụng RYNAN Mekong. Giải pháp này hướng đến kiểm soát dịch hại bằng biện pháp sinh học, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Thiết bị là minh chứng cho một sáng kiến đột phá trong lĩnh vực nông nghiệp, nhờ tích hợp trí tuệ nhân tạo, điện toán biên (Edge Computing) và quy trình giám sát – cảnh báo dịch hại được số hóa hoàn toàn, với độ chính xác của mô hình AI đạt trên 95%.
Đặc biệt, từ nguồn dữ liệu thực tế thu thập được từ mạng lưới InSENTINEL™ kết hợp với công nghệ viễn thám, RYNAN đã xây dựng thành công Bản đồ số giám sát di trú côn trùng. Công cụ này hỗ trợ hiệu quả cho các cơ quan quản lý trong việc theo dõi, dự báo hướng di chuyển của dịch hại, từ đó điều phối lịch xuống giống hợp lý và chủ động xây dựng các phương án phòng ngừa sâu bệnh từ sớm.
Với sứ mệnh giúp người nông dân “an tâm canh tác” thông qua việc giảm rủi ro, tối ưu chi phí và từng bước chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp bền vững, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, RYNAN không ngừng nỗ lực mang đến các giải pháp ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại, góp phần giải quyết những bài toán thực tiễn của địa phương và cộng đồng. Khi công nghệ trở thành công cụ đồng hành, nông nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển theo hướng xanh hơn, thông minh hơn và có trách nhiệm hơn với môi trường.
Văn Kim Khanh
