RYNAN- Xu hướng côn trùng
Hình 1. Xu hướng côn trùng tháng 3 tại ĐBSCL
Trong tháng 3, hệ thống giám sát côn trùng trên đồng ruộng ĐBSCL ghi nhận tổng số 11.263.372 cá thể, tăng 83,39% so với tháng 2. Diễn biến này cho thấy quần thể côn trùng ngoài đồng đang gia tăng rõ rệt, phản ánh sự vận động mạnh của hệ sinh thái trong giai đoạn này.
Đáng chú ý, nhóm thiên địch tiếp tục chiếm tỷ trọng cao nhất, đạt 48,02%. Nhóm côn trùng gây hại đứng thứ hai, chiếm 28,16%, trong khi nhóm côn trùng tín hiệu môi trường chiếm 23,83%.
Trong cơ cấu thiên địch, bọ xít mù xanh giữ vị trí áp đảo với 4.707.450 con, tăng gấp 1,8 lần so với tháng trước và chiếm tới 87,04% tổng số thiên địch ghi nhận. Bên cạnh đó, bọ cánh cứng ba khoang và kiến ba khoang cũng xuất hiện với mật độ đáng kể, góp phần bổ sung nguồn thiên địch trên đồng ruộng.
Đối với nhóm côn trùng gây hại, rầy zigzag chiếm tỷ lệ cao nhất với 48,36%, tiếp theo là rầy nâu với 35,18%. Trong khi đó, ở nhóm côn trùng tín hiệu môi trường, bọ cánh cứng Berosus sp. chiếm ưu thế với 58,61%, tiếp đến là bọ nước Micronecta scholtzi chiếm 20,78% và Homalota plana chiếm 10,05%.
Nhìn chung, cơ cấu các nhóm côn trùng ghi nhận trong tháng 3 cho thấy hệ sinh thái đồng ruộng ĐBSCL vẫn duy trì được tính đa dạng và trạng thái tương đối ổn định. Sự hiện diện với tỷ lệ cao của nhóm thiên địch là yếu tố tích cực, góp phần hỗ trợ điều tiết quần thể sinh vật gây hại và củng cố cân bằng sinh học trong sản xuất nông nghiệp.
Hình 2. Cơ cấu côn trùng 3 tháng đầu năm 2026 tại ĐBSCL
- Tình hình côn trùng ở các tỉnh
Hệ thống giám sát côn trùng thông minh RYNAN InSentinel® đã ghi nhận những điểm nổi bật về côn trùng tại các tỉnh ĐBSCL trong tháng 3:
- 522 con/trạm/tháng: Mật độ bọ xít mù xanh cao nhất trong khu vực được ghi nhận tại tỉnh Tây Ninh.
- 2,7 lần: Tỷ lệ Thiên địch – Gây hại cao nhất ghi nhận được tại Đồng Tháp, cho thấy thiên địch chiếm ưu thế vượt trội hơn các loài gây hại. Đồng Tháp vẫn giữ vững vị trí dẫn đầu về tỷ lệ Thiên địch – Gây hại so với tháng trước.
- Mật độ rầy zigzag thấp nhất khu vực: Ghi nhận tại Vĩnh Long với mức trung bình 2.393 con/trạm/tháng (thống kê từ 32 trạm RYNAN InSentinel®). Trong khi đó, tại Cà Mau, mật độ rầy zigzag chỉ 53 con/trạm/tháng tại 01 điểm giám sát (trạm Vĩnh Bình).
Trong tháng 3, Vĩnh Long ghi nhận mật độ côn trùng gây hại thấp nhất, đạt 8.837 con/trạm/tháng. Các tỉnh còn lại có mật độ côn trùng gây hại cao hơn nhưng tỷ lệ Thiên địch – Gây hại vẫn ở mức an toàn (1,78 – 2,74).
Đáng chú ý, An Giang là địa phương có mật độ côn trùng gây hại cao nhất, đạt trung bình 60.286 con/trạm/tháng. Trong cơ cấu côn trùng gây hại ở ĐBSCL, rầy zigzag ở tỉnh An Giang chiếm ưu thế với 67,99%. Tuy nhiên, tỷ lệ Thiên địch – Gây hại của An Giang đạt 0,9, cho thấy quần thể thiên địch đang bám sát diễn biến sâu hại và từng bước phát huy vai trò điều tiết sinh học trên đồng ruộng.
- Dự báo nhanh:
Hình 3. Bản đồ canh tác lúa và phân vùng rủi ro dựa trên dữ liệu AI (Nguồn: www.vdapes.com)
*Dự báo sâu hại trong hình bao gồm tổng hợp các loài rầy: rầy nâu, rầy zigzag, rầy lưng trắng và rầy xanh đuôi đen. Thiên địch là bọ xít mù xanh – loài kiểm soát chính các loại rầy trên.
| Nhóm nguy cơ | Nhóm ổn định | |
| Tỉnh/Thành phố | TP. Cần Thơ | Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang, Tây Ninh và Cà Mau |
| Tình trạng | Mật độ rầy cao | Mật độ bọ xít mù xanh chiếm ưu thế |
| Dự báo (trong 7 ngày sắp đến) | Rầy nâu chiếm ưu thế. Ước tính mật độ rầy nâu trên 4.000 con/trạm. Tỷ lệ thiên địch – gây hại dự báo đạt 0,9. | Cân bằng tốt. Thiên địch đang kiểm soát rầy. Tỷ lệ thiên địch – gây hại dự báo luôn trên 1, dao động từ 1,1 đến 3,8. |
| Hành động khuyến nghị | Không phun thuốc phổ rộng (Ảnh hưởng đến mật độ thiên địch).
Nông dân nên thường xuyên thăm đồng và theo dõi sự xuất hiện của thiên địch thông qua ứng dụng RYNAN® MEKONG để đưa ra quyết định kịp thời, hiệu quả và ít ảnh hưởng đến mật độ của thiên địch trong tự nhiên. |
Tiếp tục duy trì canh tác cân bằng sinh học. |
Nguồn: Nhóm Vdapes
